ساک سنگین فرو می‏افتد

آب می‎پاشد به سرتا پای زن مهاجر

باران از بالا و پراش آب آبگیرهای خیابان

                                               از پایین

ساکش را از گل و لای بیرون می‏کشد

و دوباره دست بچه را می‏گیرد

زندگی پوزخند می‏زند

به زهرخندی پاسخش می‎دهد زن مهاجر.

و همۀ جنایت‎هایم را مرور می‎کنم. این همه خباثت، خیانت، جنایت؟ آه هوا چه خوب است.

مردی از دور می‎آید. قدمها لرزان. مردی با یک چشم و به جای چشم دومش حفره‎ای است سراسر دمل و جوش. نیمی از صورتش لهیده و تهی از نشان انسانی. چه می‏خواهد؟ کجا می‎رود؟ همینجا. درست کنار من. می‏نشیند.

حالا ایستگاه اتوبوس. هوای خوب. من و هیولا. او و هیولا … اتوبوس هیچ‏وقت نمی‎آید و من از سمبولیسم خوشم نمی‎آید.

—————————–

که گفته است پلیدتر از همه منم؟

که گفته است معصوم‎تر از همه منم؟

که گفته است من اینجایم؟

—————————-

کسانی تو را می‎شناسند،

کسانی تو را بوسیده‌اند،

کسانی بدنت را می‎شناسند

و کسانی را هنوز ندیده‌ای

روزی خواهی دید

وفردای دیدار پیر خواهی شد.

آرزو گفت: «مامان چرا اون کتابه که دختر کوچولوی مهربون داشت، نخریدی؟» گفتم: «این که گرفتم جالب‎تره.» ادای قهر درآورد و شانه‌هایش را بالا و پایین برد و گفت: «نخیرم. تو که نخونده بودی‎ش از کجا می دونستی؟» گفتم: «عوضش این را خونده‎ام. می‎دونم خیلی داستانش قشنگه.»

از مهدکودک بر می‎گشتیم. دخترم پنج و نیم ساله است. شبیه من نیست اصلا.  لب و دهانش به بابایش رفته. اگر بیشتر شبیهم بود، بیشتر دوستش  می‎داشتم؟ چه فکرها! دخترم ناز و ملوس است. رنگ پوستش چند درجه از من روشن‌تر است. کمی شبیه خواهرم است.

گفتم بیا بنشینیم با هم بخوانیمش. هم می‎خواست قهرش را حفظ کند، هم کنجکاو بود بداند داستان کتاب چیست. با غرغر آمد نشست روبرویم روی زمین. کتاب را باز کردم و گفتم: «ماهی سیاه کوچولو». نقاشی‎های کتاب   خیلی    بی‎رنگ و لعاب بودند و لحظه‌ای پشیمان شدم که این چه کتابی بود برای بچه گرفتم. شکل ماهی را به زور باید توی طرحها پیدا می‎کردی. نمی‌دانم چرا این نقاشان فکر می‎کنند کتاب بچه گالری هنرهای پیشرو است. یک کم رنگ و طرح جذاب برای بچه نمی‌زنند. ولی من بچه بودم این کتاب را با همین طرح‏هایش دوست داشتم. عجیب است.

 شروع کردم به خواندن داستان برای دخترم. دیدم خوشش آمده. وسط داستان بلند شد و آمد نشست روی پایم. یعنی  آشتی.  صدایم را خوب  بالا و پایین     می‎بردم که هیجان داستان بیشتر شود. گاهی هم از داستان بیرون می‎زدم که بیشتر درگیر ماجرایش کنم. مجبور بودم بی‏ریخت بودن نقاشی‎ها را جبران کنم.

نوشته بود: «این ماهی یکی‎یک‎دانه بود، چون از میان ده هزار تخمی که ماهی گذاشته بود همین یکی سالم درآمده بود.» روکردم بهش و گفتم: «ببین تو هم یکی یک‌دانه‎ای ها! این ماهی سیاه کوچولو هم مثل توئه.» ولی اجازه ندادم بپرسد: «مامان پس ده هزار تا تخم دیگر را چه کار کردی.» زود برگشتم به داستان. دوستان ماهی سیاه کوچولو به او می گفتند بی‎باک و این کلمه را هم برایش معنی کردم. خودم سخت تحت تأثیر شجاعت ماهی سیاه قرار گرفته بودم. می‎خواست برود ببیند بقیه دنیا چه خبر است.  بدون اینکه بترسد، یا دلتنگ مادرش بشود. چطور می‌توانست آخر؟ گفتم: «تو هم بی‏باکی نه؟» گفت: «آره.» و من بوسش کردم.

داستان را که تمام کردم، گفتم: «پام درد گرفت دخترم. پاشو». او هم بلند شد و کتاب را از دستم گرفت. یک نگاهی به نقاشی‎های کتاب انداخت، آن را بست و انداخت گوشه‎ای. گفتم: «خوشت اومد؟» گفت: «آره.» گفتم: «از این داستان چی می‏فهمیم؟» گفت: «می‎فهمیم که باید خنجر داشته باشیم و مواظب خودمون باشیم.»

بعد شروع کرد دور اتاق دویدن و شلنگ انداختن، از کلمۀ خنجر انگار خوشش آمده بود مدام تکرارش می‌کرد: خنجر، خنجر. بعد ایستاد و گفت: «مامان یادت نره گفتی اون باربی بزرگه رو برام می‎خری.» گفتم: «نه یادم نمیره ولی به بابات بگو برات بخره.»

هوا داشت تاریک می‎شد. باید فکری به حال شام می‎کردم. سریال «عشق آزاد» هم تا نیم ساعت دیگر شروع می‎شد. شبها سر دیدن سریال سه نفری با هم جنگ داریم. من می‎گویم خوب نیست جلوی بچه از اینجور سریال‎ها تماشا کنیم. ولی مردک به مغزش نمی‎رود که نمی‎رود. جلوی بچه ابراز احساسات هم می‎کند. گاهی متلکی هم بار من می‎کند و دوتایی می‌خندند.

باز حداقل سریالی که من می‏بینم داستانش علمی تخیلی است، حالا گیریم یکی دوتا هم بوسه. عوضش تخیل بچه را پرورش می‌دهد.

مهرداد رسید. دخترش را بغل کرد و بوسید و گفت: «به به چقدر دلم برات تنگ شده بود بابایی.» دخترم خندید و گفت: «امروز خانممون منو برد پای تخته. شعر خوندم. یک ستاره بهم داد.» بچه را زمین گذاشت و آمد پیش من: «احوال حاج خانم؟» گفتم «من خوبم. می‏گه ستاره گرفتم، یه آفرین بهش بگو.» برگشت گفت: «آفرین بابا». و دختر از شادی شلنگ انداخت و خندان از آشپزخانه بیرون رفت. گفتم: «کوکوی سبزی می‎خوری یا سیب‎زمینی؟» گفت: «بده هرچی هست بده دارم می میرم از گرسنگی.»

و آمد لم داد و کنترل تلویزیون را دستش گرفت.

گفتم: «به بابا گفتی یک کتاب داستان قشنگ برات خریدم؟» برگشت به مهرداد گفت: «بابا مامان یک کتاب داستان قشنگ برام خریده.» و به دور زدن دور اتاق ادامه داد. باید از دکترش بپرسم این که ساعتها دور اتاق می‌چرخد نشانه چیست؟ مریض نباشد.

مهرداد کنترل را دستش گرفت و کانال مورد علاقه‌اش را آورد. دخترانی که آواز می‏خواندند و می‎رقصیدند با بدنهایی نرم و سفید. مهرداد گفت: «لامصب‎ها مثل ماهی‌اند. ماهی سفید.»

من و آرزو به هم نگاه کردیم و خندیدیم. آرزو گفت: «ماهی سیاه کوچولو بی‏باکه». مهرداد همانطور که نگاهش به تلویزیون بود، گفت: « اوه! بی‏باک! اینو از کجا یاد گرفتی؟» من گفتم: «از توی کتاب یاد گرفته». آرزو گفت: «خنجر هم یاد گرفتم». مهرداد بی آنکه چشم از تلویزیون بردارد، گفت: «آفرین دخترم. ولی من ماهی سفید رو بیشتر دوست دارم». آرزو از چرخ زدن دست کشید و رفت روی پای بابایش نشست و گفت: «من هم همینطور بابا» و از بغل بابایش اول زیرچشمی و  بعد با شجاعت  به من  نگاه کرد  که داشت م سیب‏زمینی رنده    می کردم. بابایش اما همچنان نگاهش به تلویزیون بود و موهای دخترش را نوازش   می‏کرد. دیگر حرفی نزدیم. روغن را در تابه ریختم. ■

]]> http://dyslalia2.wordpress.com/2011/05/30/12/feed/ 1 سارا http://dyslalia2.wordpress.com/2011/05/26/11/ http://dyslalia2.wordpress.com/2011/05/26/11/#comments Thu, 26 May 2011 13:50:07 +0000 سارا http://dyslalia2.wordpress.com/?p=63 ]]> به ساعتم نگاه می‌کنم. دو و نیم است. رییس می‌پرسد: مرخصی برای چه کاری؟

کارمند جواب می‌دهد: یک کار بانکی دارم آقای رییس. اگر دیر بجنبم، بانک تعطیل می‌شود.

صدایی ناله‌مانند در ادامه‌ی جمله تولید شد که نفهمیدم مربوط به صندلی بود یا حنجره. تولید چنین صدایی جلوی رییس از حنجره‌ی این کارمند بعید است. گمانم پیچ صندلی لق لقی‌ام بود. رییس نگاهش روی کارمند خشک شده بود. داشت کارش را می‌کرد، ریاستش را. ایجاد یک حالت عصبی و بلاتکلیف در کارمند که به هیچ رمل و اسطرلابی نتواند بفهمد که بعد از این مکث و نگاه، قرار است دستی به سرش بکشد و موافقت کند، یا می‌خواهد یک کشیده بخواباند زیر گوش طرف. همین‌هاست که کارمند را می‌سازد.

اما من هیچ تلاشی نکردم بین این دو حالت ممکن حدس‌هایی بزنم. من کارکشته‌ترم. عوضش در تمام مدت نگاه شهوت‌انگیز رییس، مشغول آماده‌سازی عکس‌العمل خودم در دو حالت ممکن بودم و اندکی هم به حالت‌های سوم و چهارم احتمالی فکر کردم.

ناگهان تلفن رییس زنگ خورد و جریان نگاه و سکوت به هم ریخت. گوشی را برداشت. نیشش تا بناگوش باز شد و با خنده‌ی گل و گشادی شروع به صحبت کرد. به گمانم از دوستان قدیمی بود. از آن “بــــه” کشدار اولش معلوم بود. خوب دوست قدیمی‌ات هم یکی است مثل من. من هم خاطرات خوب و خوشایندی از دوران دانشجویی‌ام دارم. من هم رفیق خوبی برای دوستانم بودم. اگر آدم باشی می‌بینی که …

رییس خداحافظی می‌کند و کارمند در این مدت قدم از قدم برنداشته. همینجور در موقعیت قبل از تلفن ایستاده چشم به لب‌های رییس.

رییس گفت: ببینید، من می‌دانم که شما کارهای اینجا را روی زمین نمی‌گذارید.

کارمند گردنش را کج می‌کند. شبیه گربه.

ریییس ادامه می‌دهد: می‌دانم که اهل کاردزدی نیستید.

کارمند به آرامی خرخر می‌کند.

رییس: اما خوب به هر حال ساعت  ورود و خروجتان به اداره  از نظر قوانین اداری اهمیت دارد.

کارمند سرش را بالا می‌آورد و می‌گوید: بله آقای رییس حق با شماست. این بار واقعا مجبورم. می‌توانم جبران کنم.

رییس: حالا که واقعا  مجبوری برو

کارمند زبانش را درمی‌آورد و رییس را می‌لیسد. حرکت زیبایی به دمش می‌دهد و از اتاق بیرون می‌رود.

آلبرکامو، نویسندۀ فرانسوی هم در یادداشتهایش چند جایی نویسندگانی را که همه از درد و رنج و آه و ناله هایشان می گویند مسخره کرده و می گوید خودش یعنی جناب کامو از خوشبختی هایش می گوید و قمپزی اینگونه در کرده.

این دو استاد بزرگ و خوشبخت را با ایده هایشان کنار می گذارم و در این دفترچه می خواهم از بدبختی هایم بنویسم. حالا که دیگر آب از سرم گذشته. حالا که اینجا پرت افتاده ام و تا هفتۀ دیگر فقط جنازه خواهم بود می‌خواهم از بدبختی هایم بگویم. باشد که در آرامش بمیرم. من هیچ مسئولیتی در قبال خواننده های بدبخت و خوشبخت این یادداشت ندارم. به من چه که پایان شب سیه سپید است.  من خودم تا پایانش را رفته ام و همه اش سیاهی است. اگر خواننده ها خوشبخت باشند با خواندن این سطور چند قطره اشک می ریزند که برای سلامتی شان هم مفید است. اگر هم بدبختند گمان نکنم بدبخت تر بشوند.

حالا می خواهم از بدبختی هایم بگویم. اولین بدبختی من این بود که از پدر و مادر فقیر و بیچاره ای به دنیا آمدم. دوم آنکه  از کودکی زشت و کندذهن بودم درحالیکه خواهر و برادری خوشگل و جذاب و زرنگ داشتم.

سومین بدبختی‌ام هم این بود که در سن شش سالگی بعد از آنکه تمام حروف الفبا را یادگرفتم و دیگر می توانستم کتاب بخوانم (با چند ماه تأخیر نسبت به همکلاسانم) اولین قصه‌ای که به دستم رسید، داستان جوجه اردک زشت بود که پدرم برایم خریده بود. تا پیش از خواندن این داستان درست نمی دانستم به کسی مثل من چه می گویند. اما بعد دانستم که می گویند زشت و کندذهن. یا زشت و خنگ. فقط می دانستم که دختربچه ها می گفتند شبیه پسرها هستم و بو برده بودم پسربچه ها هم هیچگاه مرا در جمعشان راه نمی دهند.

بعد از خواندن این داستان از پدرم خجالت می کشیدم. فهمیده بودم  که پدرم  تنها کسی است که دلش برای من می سوزد و می خواهد به  نحوی  مرا به  زندگی امیدوار کند.  پدر جان!  من که تا  آن روز چیزی از کلمۀ «آینده» نمی‎دانستم. با تنهایی خودم زندگی ام را می گذراندم. غمی نبود. حالا که این کتاب را خواندم غولی به نام آینده و وظایفی چون زیبایی و پرواز بر سرم هوار شدند. هفت ساله بودم و باید به زیبایی آینده ام می اندیشیدم.

روزی به خواهر زیبا و باهوش و زرنگم که 9 ساله بود، گفتم: هیچ می‎دانی وقتی بزرگ شوم، من از تو خوشگل‎تر خواهم شد؟ حتی از تو بزرگتر هم می‎شوم و اگر خوب تمرین کنم ممکن است از روی دریاچه پرواز کنم در حالیکه شما حداکثر شنا کردن را یاد می گیرید؟  خواهرم خندید و گفت: کدام دریاچه؟ این طرفها که دریاچه ای نیست و من کتاب را به او نشان دادم. خواهرم گفت: مگر قرار است قو بشوی؟ حداقل بگو خلبان می شوم و پرواز می کنم. آخ که این خواهرم با ذکاوت فوق العاده اش همیشه مرا مسحور می کرد. و فکر کردن به خلبان شدن چهارمین بدبختی من بود.

البته به آرزویم رسیدم و از روی دریا پرواز کردم. حالا سقوط کرده ام اینجا، وسط بیابان. امیدی به تعمیر هواپیما نیست. گیر افتاده ام در این جا که حتی جانوری هم اطرافم نمی بینم بلکه امیدی به حیات به دست بیاورم. آب و غذایم به زحمت تا دو سه روز زنده نگهم می‎دارند. دو سه روز هم از اندوختۀ بدنی ام می مانم، خیلی که خوش بنیه باشم تا یک هفتۀ دیگر زنده خواهم ماند. من مانده‏ام و یک کتاب زندگی تارکوفسکی کنار دستم، یک کتابچۀ آیین نامۀ رانندگی و یک کتاب یادداشتهای آلبرکامو و البته این دفترچه که قصد دارم در آن آخرین حرفهایم را بنویسم. شاید بعداً درجستجوی جنازه ام کسی آن را پیدا کند و بخواند (عجیب است که در این شرایط هم به مخاطب احتمالی می اندیشم).

خوانندۀ احتمالی عزیز، حتماً می خواهید بدانید چه به سر برادر و خواهر زرنگ و باهوشم آمد. باید بگویم که بعداً فهمیدیم که در واقع آنها خواهر و برادر واقعی من نبودند و پدر و مادرشان در بچگی مرده بودند. آنها را سپرده بودند به مادر و پدر فقیر من که آدمهای معتمدی بودند،  و بعدها که عموی پولدارشان فوت کرد و هیچ وارثی نداشت همۀ ارث و میراثش به خواهر و برادر من رسید. روزی که  داشتند وسایلشان را جمع می کردند تا بروند در کاخ عمویشان زندگی کنند، در وسایلشان اولیور توییست و سارا کورو را دیدم که پدرم در هفت سالگی‎شان برایشان خریده بود.

و نوشیدنی ای که نمیدانم چیست

معجونی است از آبجوی اسلامی و ته مانده ای از ویشنوفکا.

من شهروند جهانم

من محصول گلوبالیزیشنم ولی انگلیسی نمی دانم. من اهل مادرم هستم. من لهجه ام مادرم است. من زبانم مادرم است. من مادرم ناشنواست. من مادرم گنگ است. من زبانم اشاره است. اسم مادرم علی است. اسم پدرم مادر است. 

من محصول این جهانم. شما چطور؟ (من میخواهم دیالوگ برقرار کنم)

من به مهمانی دنیا رفتم. دنیا نه…همان گلوب. گلوبندک. نسبم شاید به زنی باکره از بوسنی برسد. شما چطور؟ (من میخواهم چراغهای رابطه را روشن کنم)

من مسلمان بودم

و حالا شهروند جهانم…نالجی دارم به اندازۀ نت…همه چیز را می دانم. 

گر بر سر هر شاخه یکی پشّه بجنبد، من می دانم.

یکی آن گوشه سرفه می کند، یکی عطسه،یکی آروغ…و من آواز می خوانم.

و  آه

چراغها همه روشن می شوند.

بروم موهایم را رنگ کنم و یک کرست بخرم. زندگی رو به پایان است. یکی  در سالن شعر می‏خواند: ما زنده به آنیم که آرام نگیریم…موجیم که فرصت ما در عدم ماست. همایش ادامه دارد و جهان رو به پایان است.

- ببينيد شما می‎گویید هر روز در مسير رفت و برگشت همراهی‌تان می‌كنند، درست. فقط سرتان را پايين بيندازيد و سعی كنيد بهشان فكر نكنيد. چندان مزاحم هم كه نيستند. خودتان می‌گوييد با حفظ فاصله كنارتان حركت می‌كنند. چرا بيخودی خودتان را آزار می‎دهید؟ چرا خردشان مي‌كنيد؟ فشارتان هم بالاست. باید احتیاط کنید. دودش به چشم خودتان می‎رود. پاره‏شان نکنید. وضع بدتر می‌شود. پاره‎های کاغذها را نمی‎توانید کنترل کنید. پخش می‎شوند.

- گاهی خواب می‏بینم زیر کوهی از روزنامه‏ها و مجلات خانواده و جدول و نامه‏هایی با سربرگهای همۀ اداره‎ها وهرچه فکرش را بکنید دفن شده‎ام و هرچه کنارشان می‏زنم به هوا نمی‎رسم. حتی کاغذها و زرورقهای شکلات و بیسکویتها هم هستند آقای دکتر.

- تا خودتان نخواهيد هيچ‌كس نمي‌تواند به شما كمك كند. بايد ياد بگيريد نه كاغذها را ببينيد نه مجله‎ها و روزنامه‌هايی كه وقت و بی‌وقت پاپيچتان مي‌شوند. به فکر آتش زدنشان که نمی‎افتید؟

- نه، می‏ترسم ازشان. فکر کنید یک نامۀ اداری آچهار، یک گوشه‏اش آتش گرفته باشد و بیاید روی سرت بنشیند و بعد رفقایش هم بیایند کمکش….نه.

- آفرین…عاقل باشید. هروقت دیدیدشان فقط نفس عمیق بکشید و بهشان لبخند بزنید.

- شبها را چه كار كنم؟ پشت در خانه‌ام انتظار می‌كشند و من نمی‌توانم بخوابم. تا خوابم می‌برد با كابوس کوه كاغذها و روزنامه‌ها از خواب می‌پرم.

- برايتان دارو می‌نويسم. راحت می‌خوابيد.

من که کاری نکردم آقا. زندگی سخت است. شوهرم را اعدام کرده اند. خودم یک سال قبلش دیده بودم تو فالِش. هل نده. من که دارم سوار می شوم. مجبوری. ولی قلبت با من است. می دانم. من قلب آدمها را می خوانم. کف دست الکی است. می‏خواهی فالت را بگویم آقا؟  کجایی هستی؟ کار شما هم سخت است. می‏دانم. لری؟ کردی؟ یا لک؟ آقا ماشالله پر زوری ها! خدا به همراهت.  خدا نگهت دارد برای مادرت.

باشد می روم. ولی چرا؟ من که کاری نکردم. به این بچه رحم کن. تکدی گری؟ یعنی چی؟ دزدی؟ نه به ابوالفضل. آقا من فالگیرم. آبرو دارم. شوهرم شهید شده. دروغم کجا بود. اینجا کجاست؟ آقا می‎شود چند لحظه بچه را ببرم دستشویی؟ آقا می شود چند لحظه بچه را نگه داری بروم دستشویی؟   آقا می شود چند لحظه با من ازدواج کنی؟  می شود چند لحظه دستتان را بگیرم؟ چند لحظه لیستان بزنم؟ من گدا نیستم به خدا. مهریه هم نمی‏خواهم.  آقا هل نده.